NU'91

HOOFDSTUK 3
BELEID, INSPANNINGEN EN PRESTATIES

3.5 Collectieve arbeidsvoorwaarden

NU’91 is zich voor een deel bezig met het voeren van cao onderhandelingen. Samen met andere werknemerspartijen treedt NU’91, namens meer dan 30.000 leden, op bij deze onderhandelingen.

In de gezondheidszorg bestaat er niet één cao, maar er bestaan er meer dan tien. Voor NU’91 zijn er zeven relevante cao’s, te weten; ziekenhuizen, universitair medische centra (umc’s), geestelijke gezondheidszorg (GGZ), gehandicaptenzorg (GHZ), kraamzorg, Centrum voor indicatiestelling Zorg en verpleeg- en verzorgingstehuizen (CIZ) en thuiszorg (VVT). Cao’s hebben doorgaans een looptijd van enkele jaren. Dit betekent echter geenszins dat in de tussentijd geen activiteiten plaatsvinden in de vorm van projecten of bijdragen van werknemersorganisaties aan andere overlegtafels. 

Een groot deel van de discussie bij de cao onderhandelingen besloeg de doorbetaling onregelmatigheidstoeslag tijdens vakantie. In de cao VVT bestond deze regeling nog niet. Vanaf de zomer 2015 werd hierover gesproken door NU’91 met werkgevers om tot een passende oplossing te komen.

 


3.5.1 Verpleeghuizen

 

Commotie all over

Er is een nieuwe cao VVT afgesloten, maar dat ging niet zonder slag of stoot. Een vertrouwensbreuk onder de vakbonden maakte dat uiteindelijk NU’91, CNV Zorg & Welzijn en FBZ – zonder de FNV - tot een akkoord zijn gekomen met de brancheorganisaties Actiz en BTN. Onderdeel van het akkoord zijn afspraken over onder andere;
- Loon;
- Doorbetaling ORT over vakantie;
- Nabetaling ORT over vijf jaar en
- Afspraken over ondersteuning bij het werken in en met zelfsturende teams.

Na het afsluiten van de cao volgt een periode van grote tegenstellingen tussen FNV en de andere bonden. Chatsessies met leden en het maken van drie informatie filmpjes zorgen er uiteindelijk voor dat de onduidelijkheid verdwijnt. Leden van NU’91 gaan met grote meerderheid van stemmen akkoord met de cao. Deze cao geldt voor 380.000 medewerkers in verpleeghuizen, verzorgingshuizen en in de thuiszorg (VVT). NU’91 heeft bijna 6.000 leden die werken in de VVT sector. 

Afgelopen zomer werd bekend dat tientallen verpleeghuizen niet aan de kwaliteitseisen van de wet voldeden en bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg bekent waren. NU’91 heeft in het afgelopen jaar meerdere malen aandacht gevraagd en persberichten naar buiten gebracht over zorg in verpleeghuizen. Begin van 2016 is bijvoorbeeld de NU’91 Check: cliënt centraal in het verpleeghuizen uitgezet en in de zomermaanden was er de jaarlijkse NU’91 monitor zomerbezetting. Dit is door verschillende media opgepikt, waaronder NPO Radio 1. 

In november berichtte de NOS dat een instelling in Hellevoetsluis afspraken zou maken met dementerende bewoners over het aantal keren dat zij naar het toilet mochten gaan. Voorzitter Monique Kempff heeft in een interview op NPO Radio 1 aangegeven dat NU’91 het betreurt dat de focus niet wordt gelegd op de goede zorg en zaken die wel goed gaan binnen de VVT sector. NU’91 ontkent niet dat onderdelen van de zorg voor ouderen niet kunnen worden verbeterd, maar dat er NU een negatief beeld wordt geschetst van zorg aan ouderen is niet terecht.

 


3.5.2 Ziekenhuizen/UMC’s

 

In oktober zijn de voorbereidingen voor een nieuwe cao ziekenhuizen opgestart. In samenspraak met de klankbordgroep worden de thema’s voor de inzet bepaald en wordt een enquête onder de leden en niet-leden uitgezet. Thema’s zijn: langer doorwerken, zeggenschap, ORT en scholing. Het overleg start in 2017.

Na afsluiten van het loonakkoord tussen overheid en vakcentrales stelt NU’91 zich op het standpunt dat de financiële uitruil tussen pensioenopbouw en premie onder ABP enerzijds en een loonmutatie van 1,4% structureel ook van toepassing is op werknemers uit de UMC’s. De Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) is een andere mening toegedaan en weigert uitvoering te geven aan het loonakkoord. Na het verliezen van een kort geding bereiden bonden, betrokken bij de cao UMC, een bodemprocedure voor die moet leiden tot het uitvoeren van het loonruimte akkoord in de UMC’s. De procedure loopt tot medio 2017 door.

 


3.5.3 Gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg

 

Voor de cao voor de gehandicaptenzorg (GHZ) (2016) een geestelijke gezondheidszorg (GGZ) (2015-2017) hebben er geen cao overleggen plaatsgevonden. Wel zijn er in 2016 verschillende voorbereidingen gedaan op basis van uitgebreide sessies met klankbordgroepen, ledenbrieven en gesprekken met leden van ondernemingsraden. Hieronder zullen we kort een aantal onderwerpen beschrijven.

Cao Gehandicaptenzorg

ORT discussie: Er is een brede discussie over de ORT. Vanwege het precaire karakter van dit onderwerp voor NU’91, hebben wij een belangrijke stem in het onderzoek dat wordt uitgevoerd naar de zwaarte van onregelmatig werken. Met onze klankbordgroep GHZ is het afgelopen jaar geïnventariseerd wat zware diensten zijn en waarom. Deze informatie wordt meegenomen in het onderzoek.

Arbeidsomstandigheden: In 2016 is de volledige vernieuwde website van de Arbocatalogus Gehandicaptenzorg gelanceerd. NU’91 had zitting in de stuurgroep en een aantal leden van NU’91 heeft mogen meelezen met teksten. Op deze manier zijn de problemen van onze achterban, zoals agressie, geweld, werkdruk en fysieke belasting, in de nieuwe catalogus opgenomen. Verder spant NU’91 zich telkens weer in voor meer rustmomenten in het rooster en een adequate balans tussen werk en privé, omdat die van invloed zijn voor werkdruk en ziekteverzuim. Twee belangrijke punten van onze leden die ook terug komen in de cao-voorstellen voor 2017.

VeiligPlus: Op basis van de inzichten opgedaan uit eerder onderzoek en bij onze leden, is in 2016 een vernieuwend project ontwikkeld en gestart op het gebied van veiligheid voor medewerkers binnen de GHZ. Hierin wordt procesondersteuning geboden aan teams en management die de dialoog ter bevordering van een veilige werkomgeving willen opstarten. Gebleken is dat de betrokkenheid van de hoogste manager en het durven uitspreken van angsten en gevoelens in het team, positieve invloed heeft op het gedrag van medewerkers en het gevoel van veiligheid. De CAO-onderhandelaar is een van de initiators van dit project in samenwerking met het IZZ.

Cao Geestelijke gezondheidszorg

Arbeidsomstandigheden: Samen met GGZ Nederland is een workshop gehouden om bij medewerkers te inventariseren wat er nodig is om de veiligheid op de werkvloer te bevorderen. Dit heeft veel informatie opgeleverd die nu wordt gebruikt in een project. De vernieuwing van de Arbocatalogus is ook hier in gang gezet.

Zelfsturende teams:Bij onze leden is de overgang naar zelfsturende teams geen positieve geweest. Medewerkers kregen de verantwoordelijkheden zonder de bijbehorende bevoegdheden, wat tot veel werkdruk en frustratie heeft geleid. Om organisaties die nog overgaan, te behoeden voor deze valkuilen, heeft NU’91 zich ingezet om voor organisaties (management, OR en teams) een overzicht te maken van succesfactoren die bepalend zijn voor een geslaagde invoering van zelfsturende teams. Dit wordt nu door een deskundig bureau gedaan.

Flexibiliteit en gezond werken: In het cao-akkoord van mei 2015 is afgesproken dat cao partijen in 2016 een verkenning zouden uitvoeren naar de wijze waarop medewerkers tijdens hun loopbaan gezond kunnen blijven werken. Met onze kaderleden in de klankbordgroep GGZ is geïnventariseerd welke diensten voor onze achterban als zwaar worden ervaren. Resultaat daarvan is dat niet alleen bepaalde tijdstippen van werken zwaar zijn, maar vooral combinaties van diensten, waarbij onvoldoende rust kan worden genoten om te herstellen. Dit gaat bijvoorbeeld over een vroege dienst na een late dienst, 24-uursdiensten, oproepen op vrije dagen en andere activiteiten die de rusttijd tussen twee diensten inperken, zoals reisbewegingen, scholing, werkoverleg, etc. Ook het 24/7 bereikbaar zijn maakt de psychische en sociale belasting hoog. Het gaat hier om opschaling van het team door vaste medewerkers (de oproepkrachten zijn immers verdwenen), de stijging van het aantal crisisdiensten en de onvoorspelbaarheid van het werk ten opzichte van privé-activiteiten. Deze informatie is omgezet in de cao-voorstellen voor 2017.

 


3.5.4 Overige cao sectoren

 

In maart 2016 sluit NU’91 een cao akkoord voor werknemers binnen het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ).[1] Naast een loonmutatie wordt er een persoonlijk budget overeengekomen van 3500 euro per jaar waarbij werknemers zelf keuzes kunnen maken met betrekking tot de eigen duurzame inzetbaarheid. Leden zijn in grote meerderheid akkoord gegaan met deze cao.

In december is een onderhandelaarsakkoord gesloten met de Brancheorganisatie geboortezorg (Bo geboortezorg) [2] voor een eerste cao kraamzorg. Leden hebben het akkoord echter afgewezen vanwege het afbouwen van de reiskostenvergoeding. Dit was een van de te verwachten problemen uit het akkoord. Momenteel zijn partijen nog met elkaar in gesprek. Tot die tijd blijft de nieuwe cao VVT 2016-2018 van kracht op de meer dan 10.000 werknemers in de sector kraamzorg.

 


 

[1] Het CIZ beoordeelt of recht hebben op zorg via de Wet langdurige zorg (Wlz). Het CIZ bestaat sinds 2005. De organisatie heeft 700 medewerkers. Geraadpleegd op het World Wide Web op 5 april 2016 op: www.ciz.nl.

[2] Bo geboortezorg is de landelijke belangenbehartiging en ondersteuning van zorgorganisaties die actief zijn in geboortezorg. Er zijn ruim 120 kraamzorgondernemers aangesloten bij Bo geboortezorg. Geraadpleegd op het World Wide Web op 5 april 2016 op: www.bogeboortezorg.nl.